Reklam
  • Reklam
Uceymi Sadun Paşa'nın vefası
Reklam
Ahmet Benlioğlu

Ahmet Benlioğlu

Uceymi Sadun Paşa'nın vefası

26 Kasım 2014 - 13:39 - Güncelleme: 01 Aralık 2014 - 11:07

Birinci dünya harbi Osmanlı Devleti’nin önce çeşitli mikroplarla zehirlenip, sonra hasta edilip ve nihayetinde parçalandığı bir savaştır. Bu savaşta karşımıza türlü entrikalar, türlü ihanetler çıkmaktadır. Tarih bu ihanetleri asla unutmamış ve lanetle anmıştır. Bu ihanetler içinde bizi ta çocukluk yaşlarımızdan beri en çok üzen, yaralayan yıllarca sırtımızda taşıdığımız, ikindi vaktinden sonra hayvanlarını bile çalıştırmadığımız Arap din kardeşlerimizin dedelerimizi türlü ihanetler ve saçmalıklarla şehit etmesi olmuştur. Osmanlı askerlerine karşı yapılan acımasız saldırıların kalleşliklerin neler olduğunu hepimiz az çok yani tarihe kulak dolguluğu mesabesinde ilgi duyanlar dahi bilir.  Bu ihanetler içinde acaba bu Arap milletinde hiç mi aslı temiz ölümden korkmayan ehli vefa insanlar yok mu diye düşünürken karşıma Uceymi Sadun Paşa diye bilinen eli öpülesi bir kahraman, gözü kara bir evladı resul çıktı. Sadun ailesi aslen Mekkeli bir aile olup Irak’a yerleşmiş ve buradaki yaklaşık yirmi beş aşireti bir araya getirerek bu aşiretlere liderlik etmiş büyük bir aşirettir. Bu büyük aile Osmanlı devletine bağlı koca bir birlik gibi savaşmış, Türk askerlerini canları pahasına korumuştur.

Buradan hareketle namı diğer “Irak Şeyh-ül Meşayihi” yani “Irak Şeyhler Şeyhi” olarak da bilinen Sadun Paşa hakkında haddimiz olmayarak birkaç önemli bilgiyi sizlere aktarmak boynumuza borçtur.

Uceymi Sadun Paşa İngilizlere Irak’ı dar etmiş, Fransızları Mardin ve Urfa’dan köpek kovalar gibi kovmuş ve türlü kahramanlıklar göstermiş gerçek bir savaş kahramanıdır. . Şeyh Uceymi Paşa bazen sayıları yaklaşık 100 bini bulan askeri “bağlısı” ile Osmanlı saflarında savaşır Osmanlı askeri ne zaman sıkışsa Şeyh Sadun Paşa, Hızır misali hemen yetişir.   

Uceymi Sadun Paşa’nın da katıldığı Osmanlı birlikleri İngilizleri Kut’ül Ammere’yne  çekilmek zorunda bırakırlar.  Türk kuvvetleri 4,5 aylık kuşatma neticesinde 29 Nisan 1916 da Halil Paşa komutasında tam 350 subay 13 bin 300 askerden oluşan İngiliz kuvvetini teslim alırlar. Onları kurtarmaya gelen 30 bine yakın askeride daha yolda iken öldürürler.

Ancak ilerleyen zamanda takviye olan İngilizler 1917 de Basra’ya sonra Bağdat’a gireler zayıflayan ve Şeyh Uceymi Paşa dan başka desteği olmayan Türkler Irak cephesinden zafer kazanmış iken çekilmek zorunda kalırlar. Çekilme sürecinde de Uceymi Paşa Osmanlı askerlerini yalnız bırakmaz. Çünkü bu sefer eşkıya çeteleri askerlerimizin başına bela olur. Sadun Paşa yol kesen o eşkıya çetelerini, hırsızları, tek tek adamlarına yakalatır ve idam ettirir. Türk ordusu ne zaman sıkışsa Uceymi Paşa askerleri ile çıkar gelir ve Türkleri her zaman korur.

 İngilizler, Şeyh Uceymi engelini aşamayınca Hicaz bölgesinde yaptıkları gibi Sadun Paşayı satın alma yoluna giderler. Bizzat Thomas Edward Lawrence veya namı diğer Arabistanlı Lawrence’in görevlendirmesi ile Şerif Hüseyin’in oğlu Abdullah, Sadun Paşaya bir elçi gönderir. Elçi; “Eğer Osmanlı saflarından ayrılır ve İngilizlerin yanında savaşırsanız kurulacak Irak krallığı sizin olacaktır.” Der.

Sadun Paşa elçiye; “O hain elime geçmesin, bir insan sadakati bilmeyebilir. Fakat kendi ihanetini başkasında düşünmesi için bir sebep lazımdır. Ona bir gün böyle bir teklifi bana yapabilme cesaretini nereden bulduğunu soracağım” cevabını verir.

U. Sadun Paşa Osmanlı devlet nişanı ile ödüllendirilir. Mustafa Kemal Paşa da onun kahramanlığından ve üstün vefasından haberdardır. Bu sebeple M. Kemal Paşa ona şifreli ve gayet edeplice bir mektup gönderir. Mektuptan bazı bölümler;

Cihan-ı İslam'ın iki göz gözbebeği olan Türk ve Arap milletlerini iftirak yüzünden ayrı ayrı zayıf olması, ümmeti Muhammet için şanlı bir halde buna karşı el ele vererek ümmet-i Muhammed'in hürriyet ve istiklaliyeti uğrunda mücahede eylemek bizler için farz-ı ayındır.

İstilacıların karşısında yaptığınız bu üstün mücadelenizde muhterem zatınızla beraber olduğumu arz ederim. Bu konun 13’üncü Ordu Komutanlığı ile görüşmenizi yüce şahsınızdan arz ederim. Efendim.

I.Dünya Savaşı’nda Türklere ihaneti karşılığında teklif edilen Irak Krallığı’nı reddeden ve 150 bin dönüm toprağını Irak’ta bırakan Uceymi Paşa, 5 Haziran 1920’de Mardin’e gelecektir. Genelkurmaya başvurarak, Kurtuluş Savaşı’nda adamlarıyla birlikte Fransızlara karşı mücadele etmek ister. Iraklı Şeyh, Urfa’nın kurtuluşunda aktif rol oynayacaktır.

İngilizler ise kendilerine ağır kayıplar verdiren Uceymi Paşa’yı unutmamışlardır. Kendisini cezalandırmak için şeyhi Ankara Hükümetinden isterler. Ancak Mustafa Kemal Paşa, kendisini İngilizlere vermez.

Şeyh Uceymi Paşa’nın İslam birlikteliğine olan inancı ve sadakati, Cumhuriyet kurulduktan sonra unutulmamış. İlk TBMM de Atatürk’ün teklifi ile şeyh ve akrabaları için Şanlıurfa‘da 14 köyün bağışlanması görüşülerek kabul edilmiş. Lakin Uceymi Paşa’nın akrabalarından çoğu Irak’a geri dönmüştür, bu nedenle Şeyh Uceymi Sadun Paşa, 14 köy arazisinin fazla olduğunu, kendisine ve yanında kalan akrabalarına bir köyün yeteceğini söyler.  Bu köy bugünkü Urfa Germüş Köyü’dür.

Ömrü savaşlarda geçen bu aslı temiz asker bir dönem Mardin’de, Gaziantep’te ve Daha ziyade Urfa’da yaşamış. 29 Ekim 1960 ta Ankara Gülhane’de vefat etmiştir. Tabi onun hakkında bilinenler bu kadar değil ve asla böyle bir yazı ile onu anlatmak mümkün değil.

Şeyh Uceymi Sadun bugün bütün bir Orta Doğunun ihtiyacı olan şeyi; Şii-Sünni beraberliği kısmen kurabilmişti. Bütün İslam âleminin Uceymi Paşa’nın bıraktığı yerden işi devralacak ve Şii-Sünni beraberliğini, Peygamberi bir metotla gerçekleştirecek üstün meziyetlere sahip ve aslı temiz bir lidere ihtiyacı vardır. Ruhu şad olsun



                                         - GÜLLÜ A. Unuttuğumuz Kahraman Uceymi Sadun Paşa, 2014

                                         - Biyografi.net

                                        -  Yrd. Doç. Serdar DERMAN, ders notları

Bu yazı 630 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar