AYI OYNATICILARI (1)


Değerli okurlarım bugün sizlerle geçmişi dört yüz yıl öncesine dayanan “Ayı oynatıcılığını” anlatacağım.

Araştırma ve incelemelerim sonucunda yazdığım bu yazıyı sizlere sunmamın nedeni bizden önceki ve bizim kuşağımızdaki kardeşlerimize ayı oynatılan günleri anımsatmak, bizden sonraki kuşakları da bu konuda bilgilendirmektir.

1960- 1980 yıllarında bilgisayar PS yoktu. Gün boyu değişik programlar yapan TV’ler da yoktu. İnsanlar eğlenme arayışı içindeydiler. 20 yıl süren ayı oynatıcılığı genelde büyük şehirlerde daha yaygındı. Bir sokakta kalabalık varsa ve kulakları tırmalayan bir tef sesi duyuluyorsa orada mutlaka bir ayı oynatıldığını herkes bilirdi.

Yaz tatillerimi İstanbul' da yaşayan ağabeyimin ve amcamların yanında geçirirdim. O zamanlar henüz ilkokul dördüncü sınıf öğrencisiydim. Ağabeyimin evi Fatih' te Amcamların evi Avrupa yakasındaki Fatih- Mevlâna kapı arasındaki Şehremini ilçesindeydi. Bir gün yengemle semt pazarına gidiyorduk. Bir kalabalık gördük. Merakımı yenemeden elimi tutan yengemin elini tef sesinin geldiği yöne çekiştirerek bir anda kendimizi kalabalığın içinde bulduk. Burnuna bir halka takılmış ayakta duran beyaz tüylü, iri yapılı bir ayı, ayının burnundaki halkanın ucundaki zinciri beline dolamış uzun boylu, esmer ve ön dişlerinin birisinde altın diş olan Roman olduğu sanılan bir adam altın dişi ile sırıtarak ve elindeki tefi sallayarak ayıya:

-Hadi bakalım koca Oğlan! kocakarılar nasıl bayılır yap bakalım. Komutunu vermesiyle ayı kendini sırt üstü, sokağın kilitli taşlarının üstüne attı. Başlarına biriken kadınların, erkeklerin ve çocukların oluşturduğu o kalabalıktan bir kahkaha tufanı koptu.

Şaşkındım, bir o kadar da ürkek... Birkaç adım geriye çekildim. Yengemin elini tuttuğum elimle sanırım korkudan kadıncağızın elini iyice sıkmış olacağım ki, ayının ayağımın dibine serilişinden tırstığımı anlayarak beni geriye çekti.

Daha sonra ayı oynatıcısı adam yeniden tefi çalarak, elindeki büyük sopayla daireler çizmeye başladı. Bunun üzerine ayı sopanın döndürüldüğü yöne doğru kendi etrafında dönmeye başladı. İnsanlar kahkahalar atarak ayının yaptığı hareketleri izliyorlardı. Bir süre sonra sopayı elinden bıraktı. Ayının dönüp durması ile ayı da durdu. Son kez Ayıya:

-Şimdi de kocakarılar hamamda nasıl yıkanır onu yap bakalım.

Ayı sanki söz dinleyen bir insan gibi iki elini başına götürerek başını ovmaya başladı. Sonra da sanki bir insan edasıyla göğsünü kese yapar gibi kesilmiş tırnaklı elini bir ileri, bir geri yukarıdan aşağıya doğru göğsünde gezdirmeye başladı.  Yeniden bir kahkaha koptu.  Adamın biri ayının kuyruğuna dokunmak istedi. Ayı adamın bu hareketine kızmış olacak ki homurdanarak adamın üstüne gelmeye başladı. (Devam edecek...)

AYSEL MASMANACI BEŞOĞLU

Eğitimci şair ve yazar