"İRRİTA" Kilis'in En Eski Adı
Asırlar boyunca Babil, Hitit, Huri-Mitanni, Arami, Asur, Pers, Makedonya, Roma, Bizans, Selçuklu, Memluk/ Kölemen, Osmanlı uygarlıkları gibi bir çok uygarlığa ev sahipliği yapmış, uygarlıklara yaşam alanı olan KİLİS'in bilinen en eski adının "İRRİTA" olduğu Oylum Höyük'te yapılan kazılarda ortaya çıkarıldı.
Önceleri Cyrrhus, Kiris, Killizi gibi adları olan Kilis'in, Oylum Bazilikası'ndaki son bulgularda Hitit dönemine ait kil tabletlerde, bilinen en eski adının da İrrita olduğu belgelendi.
Zeytin Dalı Dergisi'nin son sayısında konuyla ilgili bir makale kaleme alan Oylum Höyük Kazı Ekibi Başkanı Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Atilla Engin yazısında şu ifadelere yer verdi: "Arkeologların en büyük rüyası olan çiviyazılı kil tabletler çok az arkeolojik merkezde ele geçmektedir. Son iki kazı sezonunda çeşitli kral mühürleri ile birlikte ele geçen iki çiviyazılı kil tablet, Oylum Höyük'ün bu özel durumunu ve önemini belgelemiştir. 2012 yılı kazı çalışmalarımızda ele geçen kil tablet, Hititolog Prof. Dr. Ahmet Ünal tarafından okunmuş ve tablette yer alan, arkeoloji dünyasının dikkatlerini Kilis'e çeviren bilgiler bilim alemiyle paylaşılmıştır. Bu önemli belge, adı tablette korunmamış olan bir Hitit Büyük Kralı'na aittir. Prof. Dr. Ahmet Ünal bu tableti, Hitit İmparatorluğu tarafından, kendisine bağlı küçük krallıklara hitaben yazılmış bir buyruk fermanı ya da antlaşma olarak değerlendirmektedir. Bu tarihi vesikayı önemli kılan bilgi ise Oylum Höyük'ün, ya da diğer deyişle Kilis'in en eski adının tablet üzerinde yer almış olmasıdır. Bu isim "İrrita" dır. (En erken MÖ 2300 yıllarına tarihlenen Önasya belgelerinde geçen İrrita, önemli bir şehir krallığıdır.)
İrrita nasıl bir krallıktır? Tarihteki yeri nedir? Bunu yine yıllarca suskun kalmış İrrita'nın kendisi söyleyecektir. İşte bu yüzden Oylum Höyük'te sürdürülecek çalışmalar bir tarih ve kültür kenti olan Kilis için önemlidir."
Haber ve Resim: Mutlu Salihoğlu
Zeytin Dalı Dergisi
