(Citrus reticulata)
Mandalina, turunçgiller (Rutaceae) familyasına ait, portakala benzeyen ancak daha küçük, daha kolay soyulan, aroması yoğun ve tatlı bir kış meyvesidir. Turuncu rengi, hoş kokusu ve lezzetiyle özellikle sonbahar ve kış aylarının vazgeçilmez besinlerinden biridir. Bağışıklık sistemini güçlendiren yapısıyla soğuk havalarda adeta doğal bir koruyucu görevi görür.
Anavatanı ve Tarihçesi
Mandalinanın ana vatanı Güneydoğu Asya ve Filipinler olarak kabul edilir. En yoğun üretimi Japonya, Güney Çin, Hindistan ve Doğu Hindistan’da yapılmaktadır.
1805 yılında İngiltere’ye götürülmüştür.
1840–1850 yılları arasında İtalya üzerinden Amerika’ya taşınmıştır.
Florida, Kaliforniya ve Alabama’da ticari üretimi yaygınlaşmıştır.
1908–1911 yıllarında Körfez ülkelerinde geniş çaplı dikimler yapılmıştır.
Günümüzde Türkiye’de özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde yoğun olarak yetiştirilmektedir.
Mandalina Ağacının Özellikleri
Kuraklığa portakaldan daha dayanıklıdır.
Soğuğa dayanımı yüksektir, bazı türleri -15°C’ye kadar yaşayabilir.
Meyveleri dona karşı hassastır.
Sonbaharın erken döneminde olgunlaşır.
Bazı türleri portakaldan küçük, bazıları ise benzer boyutlardadır.
Besin Değerleri (100 g yenilebilir kısım)
Su: 82.6 – 90.2 g
Protein: 0.21 – 0.61 g
Yağ: 0.05 – 0.32 g
Lif: 0.3 – 0.7 g
Kalsiyum: 25 – 46.8 mg
Fosfor: 11.7 – 23.4 mg
Demir: 0.17 – 0.62 mg
C Vitamini: 13.3 – 54.4 mg
A Vitamini (Karoten): 0.013 – 0.175 mg
Potasyum: Yüksek
B Vitaminleri: Tiamin, riboflavin, niasin bakımından zengindir
Mandalina Nasıl Tüketilir?
Taze olarak doğrudan tüketilebilir
Tatlı, kek ve reçellere kabuğu rendelenerek eklenebilir
Kabuğundan esans ve uçucu yağ elde edilir
Salatalara ve içeceklere aroma vermek için kullanılabilir
Mandalinanın Sağlığa Faydaları
1. Lif Kaynağıdır
Sindirim sistemini düzenler
Kabızlığı önler
Kolon, mide ve yemek borusu kanserine karşı koruyucu etki gösterir
Diyabet, obezite ve yüksek kolesterol riskini azaltır
Tokluk hissi sağlayarak kilo kontrolüne yardımcı olur
2. C Vitamini Deposu
Bağışıklık sistemini güçlendirir
Soğuk algınlığına karşı koruyucudur
Kollajen üretimini artırarak cilt sağlığını destekler
Yaraların daha hızlı iyileşmesini sağlar
Demirin emilimini artırır
3. Potasyum Açısından Zengindir
Kan basıncını dengeler
Kalp sağlığını destekler
Kemik erimesini geciktirir
4. A Vitamini ve Antioksidan İçerir
Göz sağlığını korur
Hücre yenilenmesini destekler
Beta-kriptoksantin sayesinde iltihap önleyici etki gösterir
5. B Vitaminleri ile Sinir Sistemini Destekler
Sinirleri yatıştırır
Hücre yenilenmesini hızlandırır
Uyku problemi yaşayanlarda rahatlatıcı etki sağlar
6. Folat ve P Vitamini İçerir
DNA hasarını önleyerek kansere karşı koruyucu etki gösterir
Alerjik bünyelerde histamin salınımını azaltır
C vitamini ile birlikte antioksidan etkiyi güçlendirir
Sonuç
Mandalina; lezzeti, besin değeri ve sağlık üzerindeki sayısız faydasıyla kış aylarında sofralardan eksik edilmemesi gereken güçlü bir meyvedir. Düzenli tüketildiğinde bağışıklığı destekler, sindirimi kolaylaştırır ve genel sağlığa önemli katkılar sağlar.
