Sudanlı Karababanın Kabri, Kilisin Eski Sanayi Bölgesinde Otogar ile Hâl arasında kalan eski mezarlıkta yol üstünde bulunmaktadır. Bu kabir eski olmasına karşın son yıllarda tamir edilerek etrafı duvarla çevrilmiştir. Bize göre kabrin kitabesi daha önceleri korunmadığı için yok olmuştur.
Kaynaklarda hakkında pek fazla bir bilgiye rastlamadığımız Sudanlı Karababanın kabri Kiliste daha ziyade Karababa ismi ile bilinen iki ziyaretgâhtan biridir. İsminden de anlaşılacağı üzere aslen Sudandan Kilise gelmiş ve burada tasavvufî çalışmalar yapmış bir derviştir. Hakkında pek bilgi olmamasına rağmen anlatılanlara göre kuvvetli ihtimal Kilisin ünlü tasavvuf ve ilim adamlarından merhum Mehmet Vakıf Efendi ile çağdaştır. Yine bu konudaki kısa araştırmalara baktığımızda Kilisin Ebulula Mahallesinde Sarıbuğday Çıkamazındaki Şeyh Halil Türbesi olarak bilinen makamda meftun bulunan Şeyh Halil Efendiye intisaplı bir Allah dostudur.
Bir rivayete göre Şeyh Halil onun asıl mürşididir. Şeyh Halilin vefatından sonra halife olarak onun yerine geçmiştir. Sudanlı Karababanın doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Yine anlatılanlara göre uzun boylu, esmer tenli, zayıfça, kemikli ve daima abası ile gezen, halkı gönül yolu ile züht ve takvaya davet eden bir Allah dostudur. Kendisi bir Kadiri dervişi olmasına rağmen Mehmet Vakıf Efendi ile beraber vakit geçirirmiş. Sudanlı Abdullah Karababa, Şeyh Halilin halifesi sıfatıyla, şeyhinden öğrendiği gibi halka cehri zikir yaptırarak Allah ve Peygamber muhabbetini aşılamaya çalışan bir mutasavvıftır.
Mehmet Vakıf Efendinin yaşadığı 187576 ve 1965 yılları göz önünde bulundurulacak olursa Sudanlı Abdullah Karababanın da tahminen bu yıllar arasında yaşadığı düşünülebilir. Mehmet Vakıf Efendi, Babası Sermest Efendinin 1882de vefatından kısa bir süre sonra babasının vasiyeti üzerine postnişin olarak Kilisteki Nakşibendî Tekkesinin yeni şeyhi olur. İlk şeyhlik yıllarında Mehmet Vakıf Efendi Kilise çevre illerden gelen değişik tarikatlara mensup birçok şeyh tarafından imtihan edilir. İşte bu imtihanlardan birinde Kiliste yaklaşık 100 civarında şeyh toplanır. İşte bu olay sırasında Mehmet Vakıf Efendi gelenlere kendi yerine Karababanın vekil olacağını söyler ve Baytazın Harman Yerinde sınav başlar. Gelen şeyhlerin her biri ayrı bir keramet veya burhan gösterirler. Mehmet Vakıf Efendi, Karababaya haydi sıra sende Allahın izni ile göster hünerini Abdullah. der. Bu olayda neler olduğu konusunda pek bir bilgiye sahip değiliz. Lakin Sudanlı Karababa her ne yaptı ise orada bulunan Şeyhler Mehmet Vakıf Efendiyi daha fazla imtihan etmek istemezler. Bir rivayete göre bu olay sırasında sırrı açığa çıkan Karababa kısa bir süre sonra vefat etmiş ve bugünkü meftun bulunduğu kabre defnedilmiştir.
Bir dönem memleketimizde, terki diyar ederek Allah rızası için hizmet eden Sudanlı Abdullah Karababa hakkında gönül isterdi ki daha fazla bilgi verelim. Lakin bu tür çalışmalar her nedense pek az ve kısıtlı. En azından onu sizlere tanıtmak adına bu kısa bilginin şimdilik yeterli olacağı kanısındayız.
Ahmet BENLİOĞLU
