Nedir?
Vücudumuz soğuduğunda kaslarımıza ısı götüren kan akışımızı hızlandırmak için refleks olarak titreriz. Vücut ısımız 34.5 derecenin altına düşerse hipotermi olur. Tepki olarak solunum, kalp ve beyin fonksiyonlarımız bizi hayatta tutabilmek için dramatik bir biçimde yavaşlar. Sonuçta yaşamsal organlarımız kış uykusuna geçer. Böylece hipotermi kurbanları dondurucu koşullarda saatlerce yaşayabilir.
Hipotermi genellikle dondurucu havaya maruz kalınca ortaya çıkar. Ayrıca, uzun süren operasyonlar (hastaların soğuk olan ameliyathanelerde vücut ısılarını kaybetmeleri), yetersiz beslenme, şiddetli yanıklar ve su kaybı sonucu da olabilir.
Kanda mikrop bulunması ile seyreden enfeksiyonlar, aşırı kanamalara yol açan kazalar, yaralanmalar ve tansiyonu aşırı düşüren durumlar aynı zamanda dokulara ısı taşınmasını da azaltır.
Neye Bakmalı?
- Dudak morarması.
- Titreme.
- Algı bozukluğu, bilinç bulanıklığı ve kendini kaybetme.
Ne Yapmamalı?
- Hastanın dudakları morarmışsa, nefes almıyorsa veya nabzı atmıyorsa ve hatta ölmüş görünse bile acilen 112'yi arayın.
- 112'ye başvurduktan sonra kalp-solunum canlandırma masajı uygulamasına başlayın.
- Uyanık ve tepki veren hasta için, solunumu ve nabzı her birkaç dakikada bir kontrol edin.
- Ambulans gelmeden önce, mümkünse hastayı soğuk bölgeden uzaklaştırın.
- Islak elbiseleri; kuru, ılık battaniye, çarşaf veya benzeri örtülerle değiştirin.
Ne Yapmamalı?
Hastayı beslemeyin. Çünkü hipotermi genellikle mideyi, bağırsak ve böbrek faaliyetlerini durdurur. Hasada bulantı gelişebilir ve eğer sırt üstü yatıyorsa kusmaya bağlı boğulma olabilir.
Tipik Tedavi
Hipotermi çok şiddetli olsa bile sıklıkla geri döndürülebilir. Hasta özel battaniyelerle, ısı lambalarıyla, ısıtılmış oksijenle ve ılık damar içi ve midevi sıvılarla ısıtılır. Vücut ısısı yükseldiğinde hasta enfeksiyona, böbrek ve karaciğer yetmezliğine, kas kaybına, kalp ritm bozukluklarına ve kan değerlerinin bozulmasına karşı gözlemlenir.
Hasta böbreklere ve karaciğere normal dozda ılık kan pompalamaya başladıktan sonra, genel metabolik fonksiyonların normale dönmesi birkaç gün alabilir. İleri vakalarda hemodiyaliz gerekebilir. Hemodiyaliz, hastanın karnına kateter yerleştirilerek, biriken metabolik artığı çıkarmak ve PH (asit-alkali) dengesini düzeltmek içindir. İyileşme genellikle birkaç gün alır. Ancak çoklu-organ ve sistem tutulumları ve komplikasyonlarda bu haftalarca sürebilir.
Müdahale Sonrası Bakım
Hasta taburcu edilikten birkaç gün sonra doktoru tarafından tekrar muayene edilmelidir. Ondan sonra, iyileşme düzenli aralıklarla kan testleri ve EKG' lerle gözlemlenmelidir. Kritik seyirli hastalarda, genellikle birkaç hafta ayaktan tedavi gerekir.
Doktorunuz Diyor Ki
Genel olarak mahsur kalan dağcıları, kayakçıları veya gemi kazazedelerini tipik hipotermi kurbanları olarak görürüz. Bununla birlikte, hipotermi daha sıkça dondurucu sokaklarda şoktaki veya baygın durumdaki yaşlıları, sokakta yaşayan insanları, sarhoşları veya akıl hastalarını çarpar. Genellikle bu tür hastaların giysileri yetersiz veya ıslaktır. Alkol, haplar veya ilaçlar vücut ısılarını tüketebilir veya metabolizmalarını yavaşlatabilir.
Kaynak:
İlkyardım Klavuzu
(?BİOFARMA?nın Türk tıbbına armağanıdır)
