İlk islami çağlardaki orijinal kaynaklarda Kilis?in adı geçmez. Kilis o vakit küçük bir köydü. Osmanlı sınırları içine alındığı zaman Azaz?a bağlı küçük bir köy halinde idi. İlk kaynaklarda Kurus, Revandan, Telazaz, Azaz, Basvata, Mercidabık, Heran adları geçer. Res-ül-osman Kalesi adına da eski kaynaklarda rastlanmaz. Kalenin o vakit başka bir ad taşıdığını sanıyoruz. Adını İran hükümdarının adından aldığını tahmin ettiğimiz Kurus Kalesini İmam Vakıdi ve Herevi, İbn-i Şihne, Belazüri ve Mucem-ül-büldan şekillerinde yazarlar.
Kilis?i içine alan toprakların Ebu Ubeydet-ibn-il-Cerrah tarafından fethedildiğinde bütün kaynaklar söz birliği yaparlar. Fakat zabt tarihinde çelişmeler ve ihtilaflar vardır. Buraların Bizans imparatorlarından; adı arab kaynaklarında Heraki şeklinde geçen Herakliyüs (610 ? 641) zamanında fethedildiğinde şarklı ve garplı bütün kaynaklar birleşir. Ebu Ubeyde Hazret-i Ömer?in Şam ve havalisini almaya memur ettiği askerin başkumandanı ve sonra Diyar-i Şamiyye umumi valisi (amil) idi. Hazret-i Ömer 13 H. 634 M. yılında halife olmuştu. Az zamanda İslam devletinin sınırlarını genişletmişti. Karaçelebi zade Abd-ül-aziz Efendi Razvat-ül-ebrar?ında Şam diyarının ve Suriye?nin fethini anlatırken hicretin 15. senesinde alınan yerleri şöyle yazar:
?Ebu Ubeyde ve Halid ihtimam ile Elsan, Taberiyye ve Ba?lbek ve Humus ve Hava ve Şeyzer ve Mearra ve Selemiye ve Lazikıyye ve Cebel ve Antarus ve Kınnassarin ve Haleb ve Antakya ve Sermin, Tizin ve Maraş ve Kayseriyye.?
Ahmed Cevdet Paşa da Kısas-ı Enbiya?sında Kilis?i içine alan yerlerin Ebu Ubeyde tarafından 15 H. 636 M. yılında fethedildiğini yazar.
Şems-ed-din Sami Bey, Kaamüs-ül-a?lam?ında Antakya?yı yazarken burasının 16 H. 637 M. yılında fethedildiğini söyler. İslam Ansiklopedisinde de (Haleb)in 16 H. 637 M. yılında fethedildiği söylenir.
Vakidi, Fütuh-üş-şam?ında Ebu Ubeyde?nin Antakya?ya 17 hicret yılının Şabanının beşinde girdiğini söyler. Şaban hicri yılların sekizinci ayı olduğuna göre Azaz, Ravandan ve Korus gibi kalelerle beraber Kilis?in de aynı yıl içinde fethedilmiş olması lazımdır.
Kaynak : İbr. Hakkı Konyalı - Abideleri ve Kitabeleri ile KİLİS TARİHİ - 1968
