Nedir?
Solunum hücrelerimize durmaksızın oksijen sağlayıp, karbondioksidi dışarı atan bir işlemdir. Eğer aldığımız oksijen oranı düşerse, vücudumuz kalp atım ve solunum hızını arttırarak bunu karşılamaya çabalar. Hava almak için uğraşan bir hasta omzunu, göğüs kafesini veya karın kaslarını kullanarak, bazı anormal görünümlü soluklanma şekilleri geliştirebilir.
Normalde, düzenli ve sakin olarak dakikada 18 kez solunum yaparız. Normal dolaşımı ve oksijenin dağıtımını engelleyen her şey, bu hızı anlamlı şekilde arttırabilir.
Neye Bakmalı?
- Hızlı soluk alma, nefes darlığı.
- Büzülmüş dudaklardan soluk alıp vermek - sıklıkla uzun süre sigara içilmesiyle kötüleyen bir hastalık olan anfizemle alakalıdır.
- Heceleyerek konuşma - solunumla ilgili ciddi bir tehlikeye işaret eder.
- Hırıltılı solumak-astım veya akciğerde sıvı belirtisi.
- Dudaklarda, parmak uçlarında ve ağızda morarma (siyanoz) - yetersiz oksijen dolaşımı belirtisi.
- Düz yatarken nefes alamama - eğer hasta oturmaya çabalıyorsa ve nefes almakta zorluk çekiyorsa, bu genellikle şiddetli kalp yetmezliği göstergesidir. Buna pulmoner ödem veya akciğerlerde su toplaması da denir.
- Ajitasyon veya letarji - beyne yeterli oksijen gitmemesinin işaretidir.
- Nefes alırken tıkanma sesi (stridor).
Ne Yapmalı?
- Eğer dudaklar, parmak uçları veya ağız morarırsa ve göğüs duvarı hareketsiz görünürse acilen 112'yi arayın. Gerekirse kalp-solunum canlandırma masajı uygulayın.
- 112'yi aradıktan sonra, hastayı yanlız bırakmayın. Çünkü solunum acillerinde hasta birkaç saniyede kötüleyebilir ve kalp-solunum canlandırma masajı uygulamak zorunda kalabilirsiniz.
- Hastanın önerilen ilaçları programlandığı gibi aldığından emin olun. (Örneğin; astım hastalarının inhalantları -nefes açıcıları- ve amfizem hastalarının oksijeni gibi.)
- Hastanın üst solunum yolundaki tıkanmaların belirtilerini kontrol edin. Şiddetli alerjik reaksiyon, belli çocukluk önemi enfeksiyonları (krup hastalığı gibi) veya solunum yollarına yiyecek kaçması sonucu nefes darlığına neden olabilir.
Ne Yapmamalı?
Hastayı kesinlikle yanlız bırakmayın.
Tipik Tedavi
Genellikle, hastanın solunum problemlerinin geçmişi ve fizik muayene, solunum sorununun nedenini ortaya çıkartacaktır. Arter kan gazı ölçümünü (oksijen, karbondioksit ve PH ölçümü), göğüs röntgenlerini, elektrokardiyogramını (EKG), spirometriyi (hastanın akciğerlerindeki havayı dışarı üfleme kapasitesi ölçümü) ve hemoglobin düzeyini (kansızlığın tespiti) içeren diğer testler de istenebilir.
Solunum zorluğu kalp sorunlarına (kalp krizleri, kalp ritm bozuklukları, konjesif kalp yetmezliği, angina), astıma, yüksek tansiyona, akciğerlerde kan pıhtısına, alerjik reaksiyona, boğulmaya, karbonmonoksit zehirlenmesine ve anksiyete ataklarına da bağlı olabilir. Daha az rastlanan bazı nedenler de akciğerlerin çökmesi, ölürücü konserve zehirlenmesi ve orak hücre hastalığıdır (genellikle Afro-Karayip ırkınan olanlarda görülen genetik bir rahatsızlıktır).
Müdahale Sonrası Bakım
İleri tedavi hastaya özgü solunum sorununun aciliyetine ve nedenlerine göre değişecektir.
Doktorunuz Diyor Ki
Bir akciğer uzmanı olan Dr. Sidney Tessier, "solunum güçlüğü çekmenin ne kadar ürkütücü olduğu hakkında hiçbir fikriniz olamaz" hatırlatmasında bulundu. O nedenle, solunum güçlüğüne dair her işareti ciddiye alın ve hızlı hareket edin.
Kaynak:
İlkyardım Klavuzu
(?BİOFARMA?nın Türk tıbbına armağanıdır)
