Tebliğ, Hak ve Batılın Bildirilmesidir

Tebliğin hak ile batılın ayrımını beyan etmek olduğunu vurgulayan Haydar Baş, Müslümanlar arasında tebliğin değil, nasihatin esas olduğunu belirtti. "Müslüman’a tebliğ edilmez, nasihat edilir" diyen Baş, bu kavramların doğru anlaşılmamasının toplumsal ve dini dengeleri nasıl etkileyebileceğine dair önemli uyarılarda bulundu.

İşte Haydar Baş Hoca'nın o çarpıcı açıklamaları: 

Tebliğ kime yapılır?

Tebliğ, hak ve batılın bildirilmesidir. Nedir tebliğ? Bir şeyin hak veya bir şeyin batıl olduğunu anlatmanızın, açmanızın, ortaya koymanızın adına ne denir? Tebliğ denir. Tebliğ budur. Ben bu masayı gittim, anlattım; bu tebliğ olmaz. Anlatabildim mi? Bunun hakkında bilgi verilir. Tebliğin esprisi; Hristiyanlık batıldır, İslam haktır. Ha bu tebliğdir. Bir ateşperestte gidersin “Hey kardeşim, ne yapıyorsun? Senin taptığın haramdır. Böyle bir ilah yoktur. Bunlar mahluktur. Ateşi de yaratan Allah'tır, sameddir, hiçbir şeye muhtaç değildir”. Bu işte tebliğdir.

Bir mantıkla dine davetin adıdır tebliğ. Niye? Hak ile batılı ayırt ederek, Hakk'a davet ediyorsun. Dinin kendisi haktır da ondan; doğrudur, gerçek olandır. Tebliğ budur. Onun için burada bir inceliğe dikkat etmemiz lazım; Müslüman Müslüman’a bir şey tebliğ edemez.

Sen Müslüman… Mefhum karışıyor. Müslüman Müslüman’a tebliğ değil, nasihat eder. Ben filancaya tebliğ ettim. Ne demek istiyorsun? ‘O gavurdu da, Müslümanlığa davet ettim’ demek istiyorsun. Tebliğin ardından, o senin dediğini yapmazsa; ona cihat farz olur. Düşünebiliyor musun? Kime farzdır? Tebliğ ettiğine. Şimdi biz Yunanlıya tebliğ ederiz, doğru; dini tebliğ ederiz. Eğer hakikaten böyle bir fonumuz, böyle bir kolumuz devlet olarak da varsa; çekeriz kılıcı, cihat da ederiz. Anlatabildim mi? Kısaca inkar eden, ehl-i kitap diye batılda yürüyen insanlara yapılan hak ile batıl ayrımının beyanı tebliğdir. Müslüman’a yapılmaz. Ne yapılır Müslüman’a? Nasihat yapılır. Müslüman çünkü inandı; Kur'an'ın hak olduğuna inanıyor. Onun içindekileri icmalen kabul etmiş. Belki tefsiren ne olduğunu bilmiyor ama tafsilatlı olarak şu şudur, bu budur bilmiyor; fakat “Orada var mı?” diyor? “Ben bunu kabul ettim”. Buna tebliğ olmaz. Ne olacak orada? Nasihat olacak. Bilgi vereceksin, vaaz, öğüt, irşat. Ona anlatarak, onu Hakk’a taşımak; yanlışları göstererek doğru olana iletmek, taşımak. İkaz. Yanlış yaptı adam; ikaz edecek “Yapma, kulağını çekerim”. Yani, bir çocuğu terbiye edercesine takınılan tavırdır bu Müslüman'a yapılan. İzah edebildim mi?

Peki bunun sonunda cihat olur mu? Dinlemedi seni, çocuğun evde dinlemedi “Ulan gel bu uşakla bir de cihat edelim” diyebilir misin? Veya komşun dinlemedi seni “Cihat farz oldu” diyebilir misin? Biz geçmişte bunun sıkıntısını çok çektik. Ben konuşuyorum, konuşuyorum kellim kellim; ben diyorum, ben dinliyorum. Yani, adam sen konuş, diyor. Avrupa'da bir yerde sohbet ediyoruz. Müslüman’la konuşuyor. Müslüman’a tebliğ edecek, dövecek onu orada. Cihat var orada. La etme, otur aşağı falan. Yani mefhumlar öyle oynamış yerinden ki “Hocam ama yani, bu sizin dediğiniz kadar mühim bir olay mı?”. Hatta çok daha öteye, ifrat ve tefrit dengesi var İslam’da; ifrata gitmeyeceksin, tefrite de inmeyeceksin. Vasat.

Adam Müslüman, sen ona kafir muamelesi yap. Bu kadar sakatlık olur mu ya? Ya adam kızdı, çaktı sana tokadı. Ne olacak? Ha, söyle bakayım. İzah edebildim mi? Kısaca irşat, iman ehlini ayıktırmaktır. İkaz; iman ehli hata yapar, onu tembih ile bir noktaya getirmektir, tehdib bir noktaya getirmek. İkazın şekilleri; kulağını çekersin çocuğunda olduğu gibi. Terbiyedir yani. Anlatabildim mi? Evet, nasihat da; iman ehlini, ‘inandım’ diyen insanları İslami konularda vs. konularda ayıktırmak, bilgilendirmek, doldurmaktır.