FRANSIZ ASKERİ KOMUTANININ EMRİ ve İNSAN HAKLARI DERSİ
Sakıp Ruhi'nin, Fransız askerinin Türk kadının peçesini açma olayına müdahalesi, hem Türk kamuoyunda, hem İşgalci Fransızlar üzerinde büyük etki yaratmıştı. İşgal güçleri ve işbirlikçi Ermenilerin halk üzerindeki baskısı iyice artmıştı.
19 Kasım 1919 tarihinde, Kilis Kaymakamlığı aracılığı ile Fransız Askeri Komutanlığı tarafından 6 maddelik bir emir yayınlandı. Bu emir şehrin önemli yerlerine asılarak ilan edildi:
Memleket içinde bir karışıklık olduğu taktirde, Fransız Askeri Komutanı tarafından aşağıdaki tedbirler alınacaktır.
1- Sokaklar, otomatik silahlar, el bombası, gazlı otobüsler tarafından taranacaktır. Düşmanlık göstermeyenler evlerinden çıkmasınlar.
2 - Silah sesi gelecek herhangi bir ev olursa, ev tümüyle imha edilecektir.
3 - Böyle bir halde, bütün Türk memurların yetkileri ellerinden alınacak ve yetkiler Fransız Komutana devredilecektir. Öyle bir örfi idare uygulanacaktır ki, bütün ahali üzerinde her türlü hayat memat kararı alabilecektir.
4 - Silah taşıyanlar kurşuna dizilecektir.
5 - Kargaşa sırasında öldürülmüş ya da yaralanmış her Fransız askerine karşı iki Türk kurşuna dizilecektir. Suçlunun kimliği kura ile tespit olunacaktır.
Bu ilanın asılmasından sonra Fransızların silah dağıttığı Ermeniler iyice şımardılar. Bütün kent halkı tedirgindi.
Fransız İcra Komutanlığının ilanından iki gün sonra, Herveskarani Maarif Cemiyeti üyelerinden, Ahmet Rami Atan, 21 Kasım 1919 tarihinde, "Müştaki Hürriyet" kod adı ile karşı bir bildiri hazırlayarak, kentin bazı yerlerine astı;
"Kilis halkının düşüncelerini, eğilimlerini, işgal gününden beri tanımanız gerekirdi. Memlekette asıl karışıklık çıkarmak isteyenler Ermenilerdir. Bunları tecziye yerine masım insanları ilanlarınızla korkutmak istiyorsunuz. Bu sizin ahlak ve medeniyet anlayışınızı ortaya koymaktadır. Daha birkaç gün önce kutsal değerlerimize tecavüz eden sizin askerleriniz değil miydi? Biz sizin korumacılığınızda Ermenilerin ihtilal yapacağını onlara patlayıcı maddeler verdiğinizi sezinlemekteyiz.
Türklere saldırılar yapılırsa elbette lakayt kalmayacağız. Fakat bizler vahşi değiliz, medenice karşılığı verilecektir."
Fransız İcra Komutanı imzası ile asılan ilan, kent içinde ve dışında büyük tepkilere yol açtı. Durum Mustafa Kemal Paşa ve Heyet-i Temsiliye üyelerine de bildirilmişti. Heyet-i Temsiliye Başkanı sıfatı ile Mustafa Kemal Paşa 21 Ocak. 1920 tarihinde, bütün Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri Şubelerine şu genelgeyi gönderdi;
"Kilis Kasabasında Fransız işgal bölük kumandanının İslam ahaliye hitaben yayınladığı aşağıda yazılı bildiri, Sivas'ta oluşturulmuş bulunan Anadolu Kadınlar Müdafaa-i Vatan Cemiyetince, yabancı misyon şefleri nezdinde protesto edilmiştir.
Bu asırda, insanlık vicdanının kabul etmeyeceği zulüm ve baskının, tüm heyeti merkeziyelerce protesto edilmesini tavsiye ederim.
Heyeti Temsiliye Adına
Mustafa Kemal
Bu durum ayrıca İrade-i Milliye gazetesinin 17. nüshasında yayınlanarak kamuoyuna duyurulmuştu.
Ahmet Rami Atan (Müştak-i Hürriyet) yanlarında getirdikleri transistörlü radyonun sessini açtı.
---- Yahu! Bu Fransızlar bizlere yaptıkları insanlık dışı zulümü ne çabuk unuttular da şimdi insanlık dersi vermeye kalkıyorlar. Haydi onlar unuttu, dünya da mı unuttu?
Ahmet Rami Atan;
---- Arkadaşlar! Bunların bize yaptıkları ve bizden aldıkları ders yetmedi. Sömürgeciliğe karşı bağımsızlık mücadelesi veren Cezayirlileri, 8 Mayıs 1954'te başta Setif şehrinde olmak üzere 1.500.000 insanı acımasızca katlettiler.
İslam Bey son sözü söyledi;
---- Desenize bunlar yine nişan tahtasına oturup, yeni bir ders istiyorlar.
Ecz. İbrahim Beşe
Kasım.2005
