Kurtuluştan Kuruluşa Uzanan Yol
Bağımsızlık meşalesi, 19 Mayıs 1919’da Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışıyla yakıldı. Türk milleti, bu meşaleyi Sakarya’dan Dumlupınar’a kadar taşıyarak özgürlük destanını yazdı.
23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla, artık milletin üzerinde hiçbir gücün bulunmadığı tescillendi.
Kurtuluş Savaşı zaferle sonuçlandı ve 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması, yeni Türk devletinin uluslararası meşruiyetini ilan etti. 13 Ekim 1923’te Ankara’nın başkent ilan edilmesiyle, yeni devletin temelleri tüm dünyaya duyuruldu.
“Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz”
27 Ekim 1923’te hükümetin istifası üzerine yaşanan siyasi belirsizlik, Atatürk’ün tarihî kararlılığıyla son buldu.
O gece Çankaya Köşkü’nde yakın arkadaşlarıyla bir araya gelen Mustafa Kemal Paşa, tarihe geçen o cümleyi kurdu:
“Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz.”
Ertesi gün, 29 Ekim 1923’te yapılan oturumda 1921 Anayasası’nın bazı maddeleri değiştirildi ve saat 20.30’da “Türkiye Devleti’nin yönetim biçimi Cumhuriyettir” hükmü Meclis’te oy birliğiyle kabul edildi.
TBMM sıralarından yükselen ses, milletin asırlık özlemini özetliyordu:
“Yaşasın Cumhuriyet!”
Yeni Devlet, Yeni Umut
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte, “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir” ilkesi artık devlet yönetiminde kalıcı bir yer edindi.
TBMM’de yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.
Atatürk, Meclis kürsüsünde yaptığı konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır.”
Bu söz, bir dönemin değil, bir milletin geleceğe dair inancının ifadesi oldu.
Cumhuriyet Bayramı Geleneği
Cumhuriyet’in ilanı halk arasında büyük bir coşkuyla kutlandı. 1924 yılında yayımlanan kararname ile 29 Ekim’in 101 pare top atışı ve çeşitli etkinliklerle kutlanması kararlaştırıldı.
2 Şubat 1925’te Hariciye Vekaleti’nin teklifiyle hazırlanan yasa tasarısı 19 Nisan 1925’te TBMM’de kabul edildi.
Böylece 29 Ekim, 1925 yılından itibaren “Millî Bayram” olarak kutlanmaya başlandı.
Cumhuriyet Sonsuza Dek Yaşayacak
Bugün, 102 yıl önce yakılan Cumhuriyet meşalesi hâlâ aynı kararlılıkla yanıyor.
Atatürk’ün mirası olan Cumhuriyet, demokrasiye, özgürlüğe ve çağdaşlaşmaya giden yolun adıdır.
Türk milleti, geçmişten aldığı güçle geleceğe emin adımlarla yürümeye devam edecektir.
