Nedir?
Ani ve kısa bilinç kaybına uğradığımızda bayılma gerçekleşir. Beynimize oksijen iletimi geçici olarak engellenir. Daha sonra bacak kaslarımızın denetimini kaybeder ve yığılırız. Yığılma bir savunma mekanizmasıdır. Çünkü hasta yatay durumda iken beyne kan akışı daha kolay sağlanabilir.
Düşük nabız gibi kalp sorunları (kalp cihazı gereksinimi olanlar), ritm bozuklukları (atriyal fibrilasyonu olanlar gibi) ve yapısal anomalisi (hatalı ve sert kapakçıklar) olanlarda normal kan akışının duraklaması ani düşmelere neden olabilir. Bayılma ve düşmeye şiddetli mikrobik enfeksiyon, anemi (kansızlık), ishal, su kaybı ve ısıya maruz kalma neden olabilir. Yüksek tansiyon ve kalp ilaçlarının (söktürücüler-diüretik, beta blokörler) çeşitli yan etkileri de olabilir. Bu sorunların hiçbiri evde teşhis ve tedavi edilemez.
Bayılma, korku veya stres gibi yoğun duygu nöbetlerinden de olabilir. Bu nöbetler sırasında, kalp hızlanıp aniden yavaşlayarak tansiyonun ve hastanın düşmesine neden olur.
Neye Bakmalı?
- Solgunluk
- Serin ve nemli deri
- Baş dönmesi ve baygınlık hissi şikayetleri
- Göz kararması
- Sarsak yürüme
- Düşme ve yığılma
Ne Yapmalı?
Tüm Hastalar
- Hastayı hemen yere dümdüz, dizleri tavanı işaret eder, ayak tabanları yerde olacak şekilde yatırın. Soğuk, nemli bir bezi hastanın alnına yerleştirin. Bilincinin yerinde olup olmadığını ("İyi misin?" türünden sorularla) ve nabzını kontrol edin.
- Hastanın bilinci kapalıysa, nabzı yoksa veya sorunuza yanıt vermiyorsa, önce 112'yi arayın ve sonra hemen kalp-solunum canlandırma masajı yapmaya başlayın. Bilek içinden baş parmağına yakın bir yerden, başparmağınızın dışındaki parmaklarınızla, nabız almaya çalışın. İdeal olanı hastanın düzenli nabza sahip olmasıdır ki, bu da saniyede bir kalp atışıdır.
- Hastanın bilinci açıksa, nabzı güçlüyse ve kendini iyi hissettiğini söylüyorsa, kalkmak istese bile en az 10 dakika yatırın.
Yaşlı Hastalar
- Acilen 112'yi çağırın. Çünkü hastanın düşmesi kalp hastalığına veya ilaçların yan etkisine bağlı olabilir.
- Hastanın bilinci açık mı diye bakın, nabzını kontrol edin ve iyi olup olmadığını sorun.
- Eğer hastanın bilinci kapalıysa, nabız yoksa veya sizin sorunuza yanıt vermiyorsa, önce 112'yi arayın ve sonra hemen kalp-solunum canlandırma masajına başlayın. Acil yardım personeli gelene kadar hastayla kalın.
Genç Hastalar
- Bazı hastalar, özellikle korkutucu veya duygusal deneyimler sırasında yaygın vazovagal senkop nöbeti geçirir. Bunlar şiddetli kalp ve damar acil durumuna benzer, ancak sadece birkaç dakika sürer ve sonra geçer. Bu tür durumlarda, hastayı bacakları ve dizleri hafifçe yükselterek sırtüstü yatırın. Bilekten nabız alın. İlkin, muhtemelen hasta kendine gelirken, nabzı yavaş (dakikada 40-50 atış) duyacaksınız.
- Hasta kendindeyse, güçlü, devamlı nabız atışı varsa ve kendini iyi hissettiğini söylerse, kalkmakta ısrar etse bile, hastayı en az 10 dakika düz uzanmış biçimde tutun.
Ne Yapmamalı?
Hasta yukarıdaki pozisyonda yatırılana kadar, nabzını veya tansiyonunu kontrol etmeyin. Aksi halde, siz yaşamsal bulguları kontrol ederken, düşebilir ve ilave yaralanmalar oluşabilir.
Tipik Tedavi
Acil yardım personeli çoğunlukla düşmenin nedenini; vakanın hikayesi, fiziksel muayene, laboratuar testleri (anemi veya su kaybı için) ve EKG (bu kalp damar tıkanıklığını veya diğer ritm bozukluklarını belirler) ile saptayacaktır. Düşme, stres veya kaygıdan (anksiyete) ileri geldiyse, düşme sonucu oluşan yaraların tedavisinden başka bir tedavi genellikle gereksizdir.
Hasta acil yardım ünitesinde çoğu kez birkaç saat izlenir ve yaşamsal bulgular düzelene kadar bırakılmaz. Kalp ve dolaşım rahatsızlığı olan hastada daha uzun izleme veya hastanede yatırma istenebilir.
Müdahale Sonrası Bakım
Genellikle kalp ve damar hastalığından kuşkulanılmadığında, ileri tedavi veya inceleme gerekli değildir. Nöbete kalp sorunları sebep olduysa, başvurulan kardiyolog, hangi testleri isteyeceğine karar verecektir. Bu durumda eko-kardiyogram, stres testi ve 24 saatlik kalp monitörüyle izlem seçilecek testler arasındadır.
Doktorunuz Diyor Ki
Bayılan hastalar çoğu kez, "kendi kendime iyileşmek istiyorum" derler. Ancak, belirtileri küçümsemektense, onları ciddi hastalar olarak tedavi etmek en iyisidir. Kaygı, bayılmanın en yaygın nedenidir. Doktorlar ve hemşireler sıklıkla, hastaların kendilerine doğru gelen şırıngayı gördüklerinde baygınlık geçirmeye başlaması durumuyla karşılaşırlar. Bazı kimseler filmlerde bile iğne gördüklerinde sersemlerler.
Kaynak:
İlkyardım Klavuzu
(?BİOFARMA?nın Türk tıbbına armağanıdır)
