Dar görüşlü insanla dost olma. Çnükü o seni,ona en fazla ihtiyaç duyduğun zaman terkeder. Kötü işler yapan biri ile dostluk kurma. Çünkü o seni en değersiz bir şeye karşı satar. Yalancı ile dost olma. Çünkü o serap gibi seni aldatır. Sana uzağı yakın-yakını uzak gösterir.
Açıklama: Hem İslam Peygamberi ve hem de imamların çok tekit ettikleri İslam'ın en önemli emirlerinden birisi de iyi bir dost ve arkadaş edinmedir. Sevilmeyen, kötü, istenmeyen huyları, alışkanlıkları olan kimseler dostlarını da olumsuz yönde etkilerler ve onlara giderilemeyecek zararlar verirler. Bu nedenle dost ve arkadaş seçiminde aşırı özen göstermeli, en azından şu dört özelliği olan kişileri dost edinmemeliyiz: "Cahillik, cimrilik, facirlik, yalancılık."
Cahil birisi her ne kadar sevimli ve samimi olsa bile, yeterli akla sahip olmadığı için yararlı ve zararlı şeyleri de ayırt edemez. Dolayısıyla dostuna bir fayda vermek isterken, cahilliği yüzünden dostuna zarar verecek bir işe kalkışabilir.
Dar gönüllü veya cimri kimse de, dünya malına herşeyden daha fazla tutkun olduğu ve zerre kadar bir dal kaybetmek istemediği için, başkaları ile onlara muhtaç olduğu sürece dostluk kurar. Ama dostlarından biri ona muhtaç olursa tüm hayatı en ufak bir fedakarlığa bağlı olursa yine de dostu uğruna dünya malınddan en ufak birşey kaybetmek istemez. Dostunu en muhtaç olduğu bir sırada kendi haline bırakıp terkeder.
Facir ve yeryüzünde hep fesat ve fucurla, kötü işlerle uğraşan kimse de dostluğundan kaçınılması gerekenlerdendir. Kötü işler yapan kimse insanlık şeref ve haysiyetini, ahiret saadetini en değersiz şeylerle kaybeder. Dolayısıyla böyle bir kişinin dostlarına da değer vermeyeceği kesindir. Onları en ufak birşeye karşı çekinmeden satarlar.
Yalancı bir kimse de dostluğa layık değilir. Çünkü o da uzaktan su şeklinde görünen bir serap gibi ona varınca toprak ve kumdan başka birşey değildir. Daima aldatma düşüncesindedir. Yalancı bir kimse kendi yalanları ile iyi şeyleri kötü ve kötü şeyleri iyi göstermeye çalışır. Sonuç itibariyle; yalancı bir kimseyle dostluk kuran, onun aldatıcı sözlerine kanar ve hayatında iki büyük ayıp kazanır: Birincisi; iyi şeylere sırtını döner, çünkü onların kötü olduğunu zanneder. İkincisi; kötü işler yapmaya kalkışır, çünkü yalancı dostunun yalanları yüzünden o işlerin iyi olduğunu zanneder.
Sevgili evladım! Birisiyle dost olmak istiyorsan onun bu, dört gruptan hiçbirisinden olmamasına dikkat et. Çünkü İmam Ali müslümanların hayır ve yararı için bu tür kişilerle dostluk kurmamamızı tavsiye etmiştir.
Kaynak:
Hz. Ali?den Gençlere Öğütler
(Nehc?ül Belağa?dan Seçmeler)
Tercüme: Davut Duman
