HAFIZ KAMİL HOCA (1911-1984)

Hafız Kamil Kıdeyş, soyadın da anlaşılacağı gibi Hacı Kıdeyşoğulları’ndandır. Doğum tarihi 1911, doğum yeri Kilis’tir. Baba adı: İsmail, Anne adı: Naime’dir. Kıdeyşoğulları deri tabaklamakla geçinirlerdi. Sakin, çevresine zararsız, iyi insanlardı.

Hafız Kamil Hoca, kardeşi Fazıl Kıdeyş’e göre, 5-6 yaşlarındayken Trahom hastalığı sebebiyle gözlerini kaybetmiştir. (Bu olası, çünkü torunu İsmail Rıfkı’ya göre eşyaları karaltı şeklinde fark edebilmekteydi.)  

Rahmetli; ilk Kur’an derslerini Ahmo Hoca’dan, Hafız Ali Efendi’den, Çapar Hafız Mustafa Efendi’den ve Hafız Bekir Hoca’dan alır. Bu hocaları vasıtası ile Kur’an’ı hıfz eder. Daha sonra Baytazzâde Mehmet Vakıf Efendi’den Farsça ve Arapça dersleri alır. Şiire meraklıdır. Kulaktan dinleyerek Aruz Veznini öğrenir. Bu öğrenim sürecini 8 yılda tamamlar.  Daha sonra kıraat bilgisini geliştirmek üzere o zamanlar Suriye’ye bağlı Antakya’daki Dar’el Kur’an’a gider. Fakat Dar’el Kur’an kapatıldığı için oradan Halep geçmesi gerekir. Halep’te zamanın tanınmış İslam alimlerinden Şeyh Necip Efendi’den ders almaya başlar.

Aynı zamanda Şabaniye ve Haşimiye medreselerinde de ders alır. Güçlü bir hafızası ve öğrenme isteği olan rahmetli aldığı bu kadar eğitimle yetinmemiştir. Halep’ten Kilis’e dönünce Mehmet Vakıf Efendi’den, Sabit Hoca’dan ve Kara Durmuş Efendi’den de dersler almaya devam eder. Bu sayede Sarf-Nahiv ve Lugat ilmini öğrenip, Süphe-i Sibyan, Tuhfe ve Nuhve gibi sözlükleri ezberler. Sonraları Antepli Hasan Efendi’den 1300 beyitlik Cevahir adlı eseri de öğrenir. Bu öğrenimleri tamamlarken bir yandan da çeşitli camilerde Kur’an okuyarak hatimler de indirir.

Hafız Kamil Hoca, 1941-1949 yılları arasında Kilis’in meşhur Kadı Camii’sinde isteyenlere Allah Rızası için Kur’an dersleri vermeye başlar. Ramazan aylarında ise Diyanet İşleri’nin tayini üzerine Ankara’ya gidip oradaki camilerde hatimler indirerek geçimini sağlar. Bu sıralarda evli ve çocuk sahibidir.

1949 yılında Kilis’teki Şeyh Hızır Camii’nde Kur’an dersleri vermekle görevlendirilir. Bu görevinin dışında kalan zamanlarda Ulu Camii’nde de dersler verir. 1963 yılında Kesik Minare camiine atanır. 1968 yılında ise Gaziantep’e tayin edilir. Bir yandan camilerde Kur’an dersleri verirken diğer yandan Gaziantep İmam Hatip Lisesi öğretim üyelerinden istekli olanlara Şatibi okutur. O zamanki durumunu bir manzumesinde şöyle dile getirmekte;

Servetim yok, beş çocuk var; ikisi tam, üç paso

Ben oruç ayında cüzhan erdi ömrüm altmışa.

Sâkin-i hürriyetim aylık misafirhanede,

Hem garip, hem kör, iki dertle kaldım baş başa.

İnci dökse Kamil Kıdeyş derler gine,

N’etmeli? Göz gitmiş artık, itibar olmaz başa.

Şair, 1975 64 yaşındayken emekli olup Kilis’e döndü. Ölünceye kadar isteyenlere Kur’an dersleri vermeye çalıştı. 1980 yılında hastalandı ve yürüyemez hale geldi. 1984 yılına kadar günlerini şükür ve tefekkürle geçirdi. 4 Ocak 1984 Çarşamba günü Hakk’ın rahmetine kavuştu.

Kaynak: Hafız Kamil Hoca Hayatı ve Şiirleri (Hazırlayan: İsmail Rıfkı)