“O Tarihte Böyle Demişti”: Prof. Dr. Haydar Baş’tan Avrupa Birliği ve Türkiye İlişkilerine Dair Dikkat Çeken Tespitler (23 Ocak 2001)
Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ilişkileri, aradan geçen yıllara rağmen tartışılmaya devam ederken, geçmişte yapılan değerlendirmeler bugün yeniden hatırlanıyor. Özellikle 2000’li yılların başında, Avrupa Birliği sürecine dair yapılan uyarılar ve itirazlar, güncel gelişmeler ışığında tekrar gündeme geliyor.
Bu çerçevede, 23 Ocak 2001 tarihinde Kum Saati Programı’nda konuşan Prof. Dr. Haydar Baş, Avrupa Birliği–Türkiye ilişkilerini yalnızca siyasi değil; inanç, kültür, fikir ve sosyoloji ekseninde ele almış ve Türkiye’nin AB’ye kabul edilmeyeceğine dair kanaatini açık bir şekilde dile getirmişti.
Baş, konuşmasında Avrupa Birliği sürecini “hukuki ve teknik bir üyelik meselesi” olarak değil; medeniyet farkı, inanç ayrılığı ve kültürel uyuşmazlık temelinde değerlendirmiş, Kur’an ayetleri ve sosyolojik tespitlerle bu görüşünü temellendirmişti.
İşte Prof. Dr. Haydar Baş’ın 23 Ocak 2001 tarihli televizyon programında yaptığı konuşmanın tamamı, hiçbir ekleme veya çıkarma yapılmaksızın, olduğu gibi sunulmaktadır:
Prof. Dr. Haydar Baş – Kum Saati Programı
Avrupa – Türkiye İlişkileri 23 Ocak 2001
"Şimdi efendim hakikaten arkadaşlarımızın tamamı gerek Avrupa Birliği mevzuunda, gerekse Fransa'nın Ermeni soykırımı kanunu tasarım halinde meclisine sunmasında ve kabulünde kim ne derse desin çok ciddi ayrıntılar var. Artı Avrupa Birliği'nin bir defa kültür, fikir, zevk ve inanç bakımından bizim dünyamızda mukayesesi mümkün olmayacak derecede farkları var ve bu tasarının da hazırlanmış bir “komplo” diyelim olduğu hususunda kesin benim şahsıma göre kanaatlerim var. Tabii bütün bunlar siyasi iradenin zafiyetinden kaynaklanan neticelerdir. Evvela bunu çok iyi görmemiz lazım. Biz baştan beri “Avrupa Birliği'ne Türkiye'nin girmesinin mümkün olmadığını” eğer gündeme getirmiş isek bunun temel bir esprisi vardır ve bir sebebi vardır. Şahsımıza ait görüş de değildir. Bir insan niçin inanır? Evvela bu soruyu sorduğumuzda inandığı şeylerin doğru olduğunu bildiği için inanır. Ve bu doğrular onun gerek iç tabiatına, gerekse dış tabiatına etki eder. Onu “Sırat-ı müstakim” diye dinimizde ifadesini bulan doğru yol üzere taşıdığı ve götürdüğü için dine inanır. Bir başka ifadeyle inancının temelinde yatan espri onu Allah'a taşır, ahirette kurtuluşuna sebep olur. Bunun için inanır. O bakımdan dinde öyle kurallar var ki “bu benim mantığıma uyar, uymaz” diye bunun tartışmaya açmaz. Niye? Başta hükmü vermiştir “ben buna inanır, amel olarak hayatıma geçirirsem bu benim gelecekteki hayatımı garantiye alacak ve beni yaradan Rabbime bu beni taşıyacaktır.” Benim şahsen inanç dediğim zaman anladığım şey budur. Ve bu yönüyle ben inancımı yaşarım, hayatıma geçiririm. Şimdi böyle inandığımız için de evvela bu tip konularda mesela sosyolojik olarak hadiseye baktığımız zaman Avrupa Birliği konusunda bizim batı dünyasından farkımız ne? Akademisyenler tespit etmişler. Demişler ki batıdan farkımız: “Bir, inanç olarak farklıyız. İki, fikir dünyası olarak farklıyız. Üç, kültür dünyası olarak yani birimleri veya ölçüleri olarak, mikyasları olarak farklıyız. Dört, enteresandır, zevklerimiz ayrıdır. Ondan farklıyız.” Yani sen şimdi istesen de bir batılı gibi zevk sahibi olamazsın. O da senin gibi zevk sahibi olamaz. Bir inanmış müminden bahsediyorum, bir Türk gencinden. Efendim artı senin gibi düşünemez. Sen de onun gibi düşünemezsin. Ha pozitif olaylar vardır, ilmi konular vardır bunlar ayrı. Ama sosyal hadiselere yön veren tarzlarda ne o senin gibi düşünebilir, ne sen onun gibi düşünebilirsin. İşte bütün bunları içine alan bir ölçüyü Kur'an veriyor. Kur'an diyor ki “Onlar sizden olmaz. Siz de onlardan olamazsınız.” Bir şart koyuyor. “Siz onlardan olmadığınız müddetçe, onlar sizden olmaz.” (Bakara Suresi, 120. Ayet) Bu bizi Yaradan'ın iki tarafı görerek verdiği hüküm. Yani benim kalbimi de o biliyor. Benim aklımı da o biliyor. Bütün melekelerimi de o biliyor. Onunkini de o biliyor. İkimizin de Rabbi o, ikimizi de Yaradan o. Hakemlik yapıyor. Yani Kur'an'ın hani diyoruz ya “Allah'ın hakemliğine başvurmak. Kur'an'ın hakemliğine başvurmak” nedir? İşte bu denilen hükmü kabul etmek. Biz bu mevzular gündem olduğu ilk günlerde baktık dedik “hakem olarak Cenâb-ı Hakk'ı tayin edelim” öyle ya. Herkes bir şey diyor. O ne diyor? Diyor ki “siz onlardan olmadığınız müddetçe” çok ayetler var da ben bir tane mevzuyu hülasa eden “onlar sizden olmaz.” Ve sordum şahsen bu 87'de her ne kadar konuştuğumuz konuysa olay 60'lı yıllarda başladı. Yani biz İmam Hatip okulunda okurken bütün bunları o zamanki muhterem ağabeylerimizle mütalaa, müzakere ederdik. Benim o zamanda kanaatim düşüncem buydu. Seyrettiğim bir filmden dolayı. Dedim ki “acaba biz bunlardan olabilir miyiz?” Cevap verdim “hayır olamayız.” O halde biz Avrupa Birliği'ne girmemiz mümkün değil. Yani bunlar bizi kabul etmez. Fakat şimdi gerçek bu olduğuna göre neticede bunların bir sürü araştırmacısı var, ilim adamları var dediler ki “hakikaten bunlara böyle biz kabul edemeyiz.” Ne yapalım? Bunları bize benzetelim. Bize benzediler mi? Ha ismi Türk olmuş, ha Arap olmuş, ha Acem olmuş, ha Boşnak olmuş, ha Çerkez olmuş, ha Laz olmuş, ha Arnavut olmuş fark etmez. Bize benzedikleri zaman. Benzemekteki kriterler. Bir, akait yani akait birliği olacak. İki, fikir birliği olacak. Üç, kültür birliği olacak. Dört, zevk birliği olacak. Şimdi dikkat ederseniz bütün bu kulvarlarda hakikaten insanımızın kabul ettiği ne diyelim buna “ajan” mı diyelim? “Gaflette olan insan” mı diyelim? “Yolunu şaşırmış” mı diyelim içimizde. Hem de çok ama çok insanımızın beğendiği, takdir ettiği kiralandılar. Ben buna “kiralandı” diyorum. Bir de baktık yani çok şahit olduğum ciddi mevzular var burada, bir de baktık ki bu kiralanmış kafalar, “kiralanmış” diyorum imanlarını inşallah kaybetmediler, ettiyseler zaten transfer oldu karşı tarafa o çok kötü."
