İnsanın dünya sahnesine çıkarılmasının gayesi Allah'a kulluktur, ibadettir. İbadetin özü de zikrullahtır. İbadetin en kamil şekli zikrullahtır.
Zikrullah; kulun kendini bilmesini, Allah'ı tanımasını temin eden yegâne ibadettir. Onun için bütün ibadetlerin temeli, özü zikirdir. Bu mânâda namaz da Allah'ı zikir içindir, oruç da Allah'ı zikir içindir, hac da Allah'ı zikir içindir.
Zikir, Allah'ı tanımak, bilmektir. Bir başka mânâda Allah'ı hiç unutmamaktır. Zikrin özü budur.
Zikir anmaktır. Siz devamlı bir şeyi anın, andığınız şeyi unutur musunuz? Unutmazsınız.
İşte bu hali insanın hal edinmesidir zikir. Allah'ı hiç unutmamasıdır. Allah'ı unutmazsa ne olacak? Kul, Allah ile köprüyü kurduğu zaman, Allah'ı andığı zaman, "Beni zikret ki Ben de seni zikredeyim" emri gereği Allah kuluna cevap veriyor. "Buyur kulum, ne istiyorsun?" diyor.
Allah'ın kuluna bu cevabına tecelli denir. Allah, kulunun kalbine tecelli ediyor. Bu, Allah ile konuşmaktır. Bu tecelliler çoğalınca kalpte fevkalade bir ferahlık, feyz-i İlahi, muhabbet-i İlahi husule gelir. Kul, rahatlar, tüm sıkıntılarından kurtulur.
Kalbe, Allah'ın tecellisi lutfedilince; insan o tecelli kadar Rabbini tanıyor. O zaman insan marifet ehli oluyor. Arif, işte budur. Onun için ayet-i kerimede, "Beni çok zikredin" buyuruluyor. "Kalpler ancak Beni zikir ile mutmain olur" buyuruluyor.
Hz. Ali (k.v.), Peygamber Efendimize geliyor, "Beni Allah'a en kısa yoldan vâsıl eden şeyi bana öğret" diyor. Resûlullah da ona "Lailahe illallah" zikrini öğretiyor.
Hz. Cebrail (a.s.) geliyor Peygamber Efendimize öğretiyor, Peygamberimiz de Hz. Ali Efendimize öğretiyor. Alnını alnına, mübarek elini kalbine, dizlerini dizini dayıyor, "Lailahe illallah de Ali" diyor. İşte Allah'a en kestirme yol bundan dolayıdır ki zikir yoludur.
Bütün ibadetler zikir için dedik. Allah (c.c.) ayet-i kerimede, "Beni zikretmek için namaz kıl" buyuruyor. Oruç da öyledir. Zekât da öyledir. Büyükler, ârifler, "Zikrullah eflakı geçer/Lahut illerine göçer/Vuslat kapıların açar/Ölelim zikrullah ile/Görüşelim Allah ile" diyorlar. Yani kulun miracı zikrullah iledir.
Beden çuvalını yırtmak lazım
Yeri gelmişken ibadetin kıymeti üzerinde de biraz duralım. Asr-ı Saadet'e baktığımızda hayatın ibadet ağırlıklı olduğunu görürüz.
Fakat günümüzde durum böyle değil, insanlar ibadeti adeta bir yük olarak görüyor.
Şunun unutmayalım: Şu anda bir et ve kemik kalıbındayız. Çamur kalıbı da diyebiliriz. Çamur kalıbından çıktığımız zaman, o bize ibadet konusunda ağırlık vermez. Aksine bizim bineğimiz, burağımız olur.
İbadetin gönülle yapılması lazım. Biz, aklımızla Allah'ın huzurunda duruyoruz. Böyle olunca da ibadet esnasında Allah'ın dışında her şeyi düşünüyoruz. Kıldığımız namazdan feyz de, muhabbet de alamıyoruz. Böylece ibadet de bir yük oluyor.
Ama gönül dünyanla namazını kıldığın zaman işte o 'ben' dediğin ruhla beraber Hakk'ın huzurundasın, O'nun tecellilerine eriyorsun. Birinde kalp kulvarıyla Allah'a yürümek var, birinde akıl dümeniyle dünyaya dalmak var.
Diyoruz ki: "O beden çuvalını yırt, gönül cevherini ortaya çıkar, onunla Hakk'ın huzurunda dur." Allah'ın huzurunda durursan bütün dünya geriye gider. Okuduğun ayetler seni bir âleme sürükler.
Allah, hepimize feyzini, muhabbetini doya doya yaşamayı nasib eylesin. (Prof. Dr. Haydar Baş, İcmal Dergisi Ocak 2018)
