Prof. Dr. Haydar Baş'ın Milli Ekonomi Modeli (MEM) ve çeşitli konuşmalarına göre, dış borçları tek kalemde ödemenin ve ekonomik bağımsızlığı sağlamanın yöntemi şu temel esaslara dayanmaktadır:
1. Senyoraj Hakkının Kullanılması ve Milli Para
Prof. Dr. Haydar Baş'a göre, mevcut sistemde Türkiye kendi parasını basmak yerine dışarıdan faizle "hard currency" (döviz) borç alarak piyasaya sürmektedir. Bu durum, paranın "milli" değil, yabancı paranın bir tercümesi olmasına neden olmaktadır [5, 7]. Çözüm olarak, devletin anayasal hakkı olan **senyoraj** (para basma geliri) hakkını kullanması gerektiğini savunur. Milli Ekonomi Modeli'nde para, emeğin ve üretimin karşılığı olarak basılır; bu sayede dışarıdan borç almaya gerek kalmadan piyasanın para ihtiyacı karşılanır [1, 3].
2. Yeraltı Kaynaklarının Devreye Konulması
Dış borçların tasfiyesinde en kritik adım, Türkiye'nin sahip olduğu yeraltı kaynaklarının ekonomiye kazandırılmasıdır. Prof. Dr. Haydar Baş, Türkiye'nin yaklaşık 3 trilyon dolar değerinde yeraltı kaynağına (madenler, enerji kaynakları vb.) sahip olduğunu belirtmektedir [2, 6].
3. Tek Kalemde Ödeme Yöntemi
Borçların nasıl ödeneceğine dair sunduğu somut yöntem şudur:
-Türkiye'nin sahip olduğu 3 trilyon dolarlık yeraltı kaynakları devlet-millet ortaklığıyla işletilmelidir [1, 2].
-Bu kaynakların tamamı değil, sadece **onda birinin (%10) karşılık gösterilmesi bile, emisyonun (para arzının) genişletilmesi ve milli paranın basılması için yeterlidir [6].
-Bu yöntemle basılan milli para ile dış borçlar tek kalemde ödenebilir ve ülke faiz yükünden kurtarılabilir [6, 8].
4. Faizsiz Ekonomi ve Tam Bağımsızlık
Prof. Dr. Haydar Baş, faizin sistemden tamamen çıkarılması gerektiğini, çünkü faizle borç almanın ülke ekonomisinin yabancı kontrolüne geçmesi anlamına geldiğini ifade eder [8]. Kendi ifadesiyle, bu model uygulandığında "bir tek kuruş bile dış borç almadan" ekonomi yönetilebilir ve mevcut borçlar sahip olunan öz kaynaklarla kapatılabilir [8].
Özetle; dış borçları tek kalemde ödemenin yolu, 3 trilyon dolarlık yeraltı kaynaklarını karşılık göstererek senyoraj hakkını kullanmak ve milli parayı devreye koymaktır.
Kaynaklar:
[1] Baş, H. (23.09.2014). Arjantin de MEM diyor. Yeni Mesaj Gazetesi.
[2] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=3OiYwNLT0s4&t=439s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
[3] Baş, H. (13.02.2012). Milli Ekonomi Modeli'ndeki yeni para tarifi. Yeni Mesaj Gazetesi.
[4] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=WzTKubPvgdw&t=312s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
[5] Baş, H. (2005). Milli Ekonomi Modeli: Sosyal Devlet, Milli Devlet (s. 303-304). İcmal Yayıncılık.
[6] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=8rM4hsWkg7g&t=0s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
[7] Baş, H. (22.02.2012). MEM'siz kurtuluş olmaz. Yeni Mesaj Gazetesi.
[8] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=nrA4rrRd-GY&t=3s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
[9] Baş, H. (29.03.2012). Artan işsizlik ve Milli Ekonomi Modeli. Yeni Mesaj Gazetesi.
[10] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=H7jb7NpCEvk&t=1042s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
[11] Baş, H. (24.05.2013). Küresel soygun. Yeni Mesaj Gazetesi.
[12] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=HStnDNIiF3Y&t=2282s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
[13] Baş, H. (27.03.2018). Dövizle borçlanmayın milli parayı basın. Yeni Mesaj Gazetesi.
[14] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=k12www8Eh_U&t=0s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
[15] Baş, H. (2005). Milli Ekonomi Modeli: Sosyal Devlet, Milli Devlet (s. 94-95). İcmal Yayıncılık.
[16] Baş, H. (t.y.). [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=qYS-GmmqxIU&t=0s (Erişim tarihi: 20.06.2026)
