Allah'ın veli kulları bizleri dünya hayatında karşılaşacağımız tehlikeler konusunda uyarmıştır. Hz. Mevlâna insanlara, gönüllerini koruma altına almalarının gerektiğini şu güzel misal ile anlatmaya çalışmıştır:
"Geminin yüzmesi için suya ihtiyaç vardır, ancak geminin içi su alırsa gemi batar."
Bu misalde Hz. Mevlâna, insan gönlünü bir gemiye, dünyaya ait sevgileri de suya benzetmiştir. Geminin yüzmesi için gerekli olan suyun geminin dışında değil de içine girdiği takdirde batmasına sebebiyet vereceğini hatırlatmıştır.
Prof. Dr. Haydar Baş Hocamız da "insan gönüldür gönül" tespitiyle insanı gönül olarak tarif etmiştir.
Gerçekten de insanın değerli ya da değersizliği; gönlünde taşıdığı niyet ve düşüncesiyle alakalıdır.
İnsanın davranışlarında etken olan niyet kavramı da gönülle alakalı olduğuna göre; toplumu düzeltmek istiyorsak insanı, insanı düzletmek istiyorsak da insanın gönlünü düzeltmek gerekmektedir.
Bu sebeple olacak ki yüce Peygamberimiz "ameller niyetlere göredir" hadisi ile insanın yaptığı işlerin kabul görmesi için gönülle alakalı, niyet kavramına dikkat çekmiştir.
Dış görünüşü ile güzel görünen birçok davranışın, Allah katında değersiz olmasının sebebi, insanın kalbinde taşıdığı kötü niyetinden kaynaklanmaktadır.
Nicelerinin dünyada gösteriş için yaptığı güzel görünüşlü büyük amellerinin, huzuru mahşerde o kişileri zorda bırakacağı ve o amellerinin boşa çıkacağını beyan eden hadis-i şerifler vardır.
İnsanların davranışlarında, kalplerinde taşıdıkları niyetleri etken olduğuna göre mutlaka kalplerimizi kontrol altında tutmalıyız.
Gönüllerimizi iyileştirmek için de ilahi buyruklara kulak vermeliyiz.
Peygamberimiz insanın vücut ülkesinin huzurunun, gönül dünyasının huzura kavuşmasıyla alakalı olduğunu bildirmektedir:
"Bilin ki! Vücutta öyle bir et parçası vardır ki o, iyi olursa bütün vücut iyi olur; o bozulursa bütün vücut bozulur. Bilin ki! O, kalptir." (Buhari, İman, 39)
Gönül huzurunun da Allah'ı zikretmekle olacağını yüce Allah haber veriyor: "Onlar, inananlar ve kalpleri Allah'ı anmakla huzura kavuşanlardır. Biliniz ki, kalpler ancak Allah'ı anmakla huzur bulur."(Rad/28)
İlahi buyruklar insanın gönül yapısını düzene koymadan, ferdi ve toplumsal iyiliklere kavuşulamayacağını açıkça beyan ediyor. Öyleyse gönüllerimizi koruma altına almalıyız.
