Elde var olanla yetinmeye; “kanaat” denmiştir. Bu güzel davranış biçimi, toplumsal yaşantıda başkalarının mal ve can güvenliği açısından da öneme haizdir. Değil mi ki; insanları suça teşvik eden, elde olanla yetinmeme duygusudur. Elde olanla yetinmeyenin gözü başkasının malında, canında, makam ve mevkiindedir. Onu kolay yoldan elde etme duygusu da insanları haksızlığa sürüklemekte; hırsızlık, haksızlık, terör ve cinayetler oluşmaktadır.
İnsanoğlunun yapısında bitmez tükenmez arzu ve istekleri vardır. Ancak bu istekleri frenlediği, kanaatkâr olduğu oranda mutluluğa erişebilir.
İnsanoğlunun bitmek bilmeyen arzularını, Âlemlere Rahmet Hazreti Muhammed (s.a.a.) Efendimiz şu veciz Hadisi ile haber vermiştir; “İnsanoğluna iki vadi dolusu altın verilse bir üçüncüsünü ister. Fakat insanoğlunun gözünü ancak toprak doyurur.” (Buhari, Rikak 10)
Bitmeyen isteklerin his ve duyguların frenlenmesi manasına da gelen “kanaat” olmazsa, kişi kendisini elde edemediğinin yoksulu zannedecek ve asla zenginlik hissiyatını yakalayamayacaktır. Ama bunun karşılığında kanaat sahibi, elde ettiğiyle yetinecek, hep kendinden aşağıda olanları düşünecek, o zamanda duygu dünyasında bunun rahatlığını hissedecektir.
Ebu Hureyre radıyallahu anh anlatıyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: "Sizden biri, mal ve yaratılışça kendisinden üstün olana bakınca, nazarını bir de kendisinden aşağıda olana çevirsin. Böyle yapmak, Allah'ın üzerinizdeki nimetini küçük görmemeniz için gereklidir." (Buhari; Rikâk 30; Müslim, Zühd 8, (2963); Tirmizi, Kıyamet 59, (2515). (Kütüb-i Site; 4828)
Zenginlik ve fakirliğin her ne kadar maddi yönü varsa da manevi yönü de vardır. Nice kanaat sahibi kimseler vardır ki mali durumu yetersiz ama mutlu ve zengin; kimileri de vardır ki kanaatsiz olduğundan, mali yönden varlıklı olmasına rağmen, mutsuzdur.
Onun için atalarımız “Kanaat tükenmez hazinedir” sözünü söylemişlerdir.
Var olanla yetinen kanaat sahipleri Resülullah (s.a.a.) tarafından şu Hadisle övülmüştür;
Fudâle İbnu Ubeyd radıyallahu anh anlatıyor: "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: "İslâm hidayeti nasip edilen ve yeterli miktarda maişeti olup, buna kanaat edene ne mutlu!" (Tirmizi, Zühd 35, (2350). (Kütüb-i Sitte; 4822)
Kanaat neticesinde oluşacak tevekkülle elde edilecekleri, Âlemlere Rahmet Hazreti Muhammed(s.a.a.) şöyle haber vermiştir;
"Eğer siz Allah'a gereği gibi güvenseydiniz, (Allah), kuşları doyurduğu gibi sizi de rızıklandırırdı. Kuşlar sabahları kursakları boş olarak çıktıkları halde akşam dolu kursaklarla dönerler." (Tirmizî Zühd 33. Ayrıca bk. İbni Mâce, Zühd 14)
Bu bilgiler ışığında, dünyada cereyan eden bunca zulüm ve işkencelerin temelinde yatan sebep; elinde olanla yetinmemek, daha fazlasını elde etmek için gayrimeşru yollara başvurmaktır. Rabbim cümlemize kanaat ehli olmayı, böylece mutluluğa kavuşmayı nasip eylesin. Âmin.
Uğur Kepekçi / 9 Mart 2014
