İnsanlar birbirinin ihtiyacını karşılamakla mükelleftir. Bu insani ve dini bir vecibedir. Hadis-i şerifte sadaka vermek üstün gösterilerek teşvik edilmiştir: “Veren el alan elden üstündür”
Millet olarak sevabının fazla olacağı beklentisiyle zekâtlarımızı Ramazan ayı içerisinde veririz. Zekât yılın her gününde, her ayında verilebilir ama oluşan bu geleneğin de ayrı bir özelliği olduğu için zekâtların Ramazan’da yoğunlukla verilmesi güzel bir davranıştır. Önemli olan her yıl dinin ölçüsü olan miktarın zekât olarak verilmesini temin etmektir.
Madem zekâtlar Ramazan ayında daha yoğunlukla veriliyor. O zaman biraz da zekât ve sadaka hakkındaki sorumluluklarımızı gözden geçirmeye çalışalım:
Sadaka, fakirin hakkı olup, yerine ulaşmadığı takdirde alan da veren de sorumludur. Çünkü ihtiyaç sahibini aramak bulmak; sadakayı veren için mecburi bir görevdir. Bu konuda çok ciddi bir uyarı mevcuttur:
Hârise İbnu Vehb (radıyallahu anh) anlatıyor: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
"Sadaka verin. Kişinin eline parayı alıp sadaka olarak vermek üzere çıktığı ve fakat kendisine bağışta bulunulan kimsenin ‘Bunu dün getirmiş olsaydın kabul ederdim, ama şu anda ona ihtiyacım yok’’ diye cevap vereceği ve böylece sadakasını kabul edecek bir kimseyi bulamadan sadakası elinde olduğu halde geri döneceği zaman yakındır." (Buhari, Fiten 24, Zekât 9; Müslim, Zekât 58, (1011) Nesâi, Zekât 64, (5, 77)
İnsanlar biri birinin ihtiyacını karşılamakla mükelleftir. Bu insani ve dini bir vecibedir. Hadis-i şerifte sadaka vermek üstün gösterilerek teşvik edilmiştir: “Veren el alan elden üstündür” (Müslim, Zekât, 106)
Zekât ve sadakalarını verenler hakkında müjdeleyici ilahi buyruklardan bir kısmını sizlerle paylaşalım:
"Cennette bir köşk vardır ki, adı Beytu''s-Seha (cömertler köşkü) dır. Cennet cömertlerin yurdudur." (El-Munzirî, Terğib ve Terhib, c. 5, s.230, Hds. 23)
"Cömert kişi Allah''a yakındır, insanlara yakındır, cennete yakındır, cehennemden uzaktır. Cimri ise Allah''tan uzaktır, insanlardan uzaktır. Cennetten uzaktır, cehenneme yakındır. Cahil cömert kişiyi Allah cimri ibadet düşkününden daha çok sever." (Tirmizî, Birr 40)
Sadaka; varlıklı olanın, varlığından, muhtaç olana sadece Allah rızası için verilmesi gerekendir. Yani sadaka; muhtaç olanın hakkıdır.
Hadis-i şerifte; "İslâm beş temel üzerine kurulmuştur. Bunlardan birisi de zekât vermektir" (Buhârî, İmân, 1, 2) buyrulmuştur.
Kur’an-ı Kerim’de zekâtın kimlere verilmesi gerektiği şöylece bildirilmiştir;
"Zekâtlar; ancak, yoksulların, miskinlerin, zekât tahsili işinde çalışanların, kalpleri İslâm'a ısındırılmak istenenlerin, kölelerin, borçluların, Allah yolunda cihad edenlerin ve yolcuların hakkıdır. Bu, Allah tarafından farz kılınmıştır.” (et-Tevbe, 9/60).
Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.a.), Muaz b. Cebel (r.a)'i Yemen'e vali olarak gönderirken kendisine şöyle buyurmuştur:
"Onlara bildir ki, Allah Teâlâ kendilerine zekâtı farz kılmıştır. Zekâtı oranın zenginlerinden al, yoksullarına ver" (Buhârî, Zekât, l; Tevhîd, 1; Ebû Dâvud, Zekât, 5; Nesâî, Zekât, 46; İbn Mâce, Zekât, 1).
Zekât ve sadakalarınız kabul, kazancınız bereketli olsun…
Sadaka, fakirin hakkı olup, yerine ulaşmadığı takdirde alan da veren de sorumludur. Çünkü ihtiyaç sahibini aramak bulmak; sadakayı veren için mecburi bir görevdir. Bu konuda çok ciddi bir uyarı mevcuttur:
Hârise İbnu Vehb (radıyallahu anh) anlatıyor: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
"Sadaka verin. Kişinin eline parayı alıp sadaka olarak vermek üzere çıktığı ve fakat kendisine bağışta bulunulan kimsenin ‘Bunu dün getirmiş olsaydın kabul ederdim, ama şu anda ona ihtiyacım yok’’ diye cevap vereceği ve böylece sadakasını kabul edecek bir kimseyi bulamadan sadakası elinde olduğu halde geri döneceği zaman yakındır." (Buhari, Fiten 24, Zekât 9; Müslim, Zekât 58, (1011) Nesâi, Zekât 64, (5, 77)
İnsanlar biri birinin ihtiyacını karşılamakla mükelleftir. Bu insani ve dini bir vecibedir. Hadis-i şerifte sadaka vermek üstün gösterilerek teşvik edilmiştir: “Veren el alan elden üstündür” (Müslim, Zekât, 106)
Zekât ve sadakalarını verenler hakkında müjdeleyici ilahi buyruklardan bir kısmını sizlerle paylaşalım:
"Cennette bir köşk vardır ki, adı Beytu''s-Seha (cömertler köşkü) dır. Cennet cömertlerin yurdudur." (El-Munzirî, Terğib ve Terhib, c. 5, s.230, Hds. 23)
"Cömert kişi Allah''a yakındır, insanlara yakındır, cennete yakındır, cehennemden uzaktır. Cimri ise Allah''tan uzaktır, insanlardan uzaktır. Cennetten uzaktır, cehenneme yakındır. Cahil cömert kişiyi Allah cimri ibadet düşkününden daha çok sever." (Tirmizî, Birr 40)
Sadaka; varlıklı olanın, varlığından, muhtaç olana sadece Allah rızası için verilmesi gerekendir. Yani sadaka; muhtaç olanın hakkıdır.
Hadis-i şerifte; "İslâm beş temel üzerine kurulmuştur. Bunlardan birisi de zekât vermektir" (Buhârî, İmân, 1, 2) buyrulmuştur.
Kur’an-ı Kerim’de zekâtın kimlere verilmesi gerektiği şöylece bildirilmiştir;
"Zekâtlar; ancak, yoksulların, miskinlerin, zekât tahsili işinde çalışanların, kalpleri İslâm'a ısındırılmak istenenlerin, kölelerin, borçluların, Allah yolunda cihad edenlerin ve yolcuların hakkıdır. Bu, Allah tarafından farz kılınmıştır.” (et-Tevbe, 9/60).
Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.a.), Muaz b. Cebel (r.a)'i Yemen'e vali olarak gönderirken kendisine şöyle buyurmuştur:
"Onlara bildir ki, Allah Teâlâ kendilerine zekâtı farz kılmıştır. Zekâtı oranın zenginlerinden al, yoksullarına ver" (Buhârî, Zekât, l; Tevhîd, 1; Ebû Dâvud, Zekât, 5; Nesâî, Zekât, 46; İbn Mâce, Zekât, 1).
Zekât ve sadakalarınız kabul, kazancınız bereketli olsun…
Uğur Kepekçi / 28 Temmuz 2013
